خطبه ۵۲ نهج البلاغه / ترجمه فقیهی
۰۱ آذر ۱۴۰۵أَلاَ وَ إِنَّ اَلدُّنْيَا قَدْ تَصَرَّمَتْ
آگاه باشيد و بدانيد كه به راستى و به حقيقت رشتههاى دنيا قطع شده
وَ آذَنَتْ بِانْقِضَاءٍ
و اعلام خداحافظى كرده
وَ تَنَكَّرَ مَعْرُوفُهَا
(1) و هر چيزى كه در آن (يعنى در دنيا) شناخته شده و معروف بود، ناشناس گرديده است
وَ أَدْبَرَتْ حَذَّاءَ
(2) دنيا شتابان، از اهل خود، روى گردانيده
فَهِيَ تَحْفِزُ بِالْفَنَاءِ سُكَّانَهَا
(3) و بنابر اين، ساكنان خويش را به طرف نيستى، مىراند
وَ تَحْدُو بِالْمَوْتِ جِيرَانَهَا
(4) و مجاوران و اقامت كنندگان در خود را به سوى مرگ سرازير مىكند
وَ قَدْ أَمَرَّ فِيهَا مَا كَانَ حُلْواً
(5) همانا آنچه از دنيا شيرين بود تلخ گرديده
وَ كَدِرَ مِنْهَا مَا كَانَ صَفْواً
(6) و هر چيزى كه صاف و شفاف بود، تيره و كدر شده است
فَلَمْ يَبْقَ مِنْهَا إِلاَّ سَمَلَةٌ كَسَمَلَةِ اَلْإِدَاوَةِ
(7) پس، از دنيا چيزى باقى نمانده، مگر به مقدار آب بسيار كمى كه ته آفتابه مىماند
أَوْ جُرْعَةٌ كَجُرْعَةِ اَلْمَقْلَةِ
(8) يا به قدر جرعهاى از آب كه كاروانها در بيابانهاى وسيع و بى آب و گياه، هنگام كم بودن آب، در ميان افراد خود قسمت مىكنند
لَوْ تَمَزَّزَهَا اَلصَّدْيَانُ لَمْ يَنْقَعْ
كه اگر آدمى تشنه لب، آن را بمكد، تشنگى او را فرو نمىنشاند
فَأَزْمِعُوا عِبَادَ اَللَّهِ اَلرَّحِيلَ عَنْ هَذِهِ اَلدَّارِ
(9) پس اى بندگان خدا عازم كوچ كردن از اين دنيايى
اَلْمَقْدُورِ عَلَى أَهْلِهَا اَلزَّوَالُ
كه سرنوشت اهل آن، فناء و نيستى است، بشويد
وَ لاَ يَغْلِبَنَّكُمْ فِيهَا اَلْأَمَلُ
(10) و متوجّه باشيد كه به طور قطع و يقين، در آن آرزو بر شما چيره نگردد
وَ لاَ يَطُولَنَّ عَلَيْكُمْ فِيهَا اَلْأَمَدُ
(11) و مدّت اقامت در دنيا بر شما طولانى نشود
ثواب الزهاد فَوَاللَّهِ لَوْ حَنَنْتُمْ حَنِينَ اَلْوُلَّهِ اَلْعِجَالِ
(1) پس به خدا سوگند اگر مانند شتر بچه مرده (2) بناليد
وَ دَعَوْتُمْ بِهَدِيلِ اَلْحَمَامِ
و همچون نالۀ كبوتر جفت از دست داده به دعا بپردازيد
وَ جَأَرْتُمْ جُؤَارَ مُتَبَتِّلِي اَلرُّهْبَانِ
(3) و مثل راهبان تارك دنيا با بلندترين فرياد به درگاه خدا تضرّع و زارى نماييد
وَ خَرَجْتُمْ إِلَى اَللَّهِ مِنَ اَلْأَمْوَالِ وَ اَلْأَوْلاَدِ
(4) و در راه رضاى خدا از مال و فرزند بگذريد
اِلْتِمَاسَ اَلْقُرْبَةِ إِلَيْهِ فِي اِرْتِفَاعِ دَرَجَةٍ عِنْدَهُ
(5) و اين كارها به منظور نزديك شدن به رحمت الهى براى بالا رفتن مقام در نزد خدا
أَوْ غُفْرَانِ سَيِّئَةٍ أَحْصَتْهَا كُتُبُهُ
(6) يا آمرزش يكى از گناهانى باشد كه در دفاتر او شمارش و ثبت شده
وَ حَفِظَتْهَا رُسُلُهُ
و فرشتگانش آن را حفظ و ضبط كردهاند
لَكَانَ قَلِيلاً فِيمَا أَرْجُو لَكُمْ مِنْ ثَوَابِهِ
(7) همۀ اين امور در مقابل آنچه من از ثواب و پاداش خدا براى شما اميد دارم و در برابر آنچه از كيفر او بر شما بيم دارم، هر آينكه كم خواهد بود
وَ أَخَافُ عَلَيْكُمْ مِنْ عِقَابِهِ
نعم الله وَ تَاللَّهِ لَوِ اِنْمَاثَتْ قُلُوبُكُمُ اِنْمِيَاثاً
(8) به خدا قسم، اگر دلهاى شما به شدّت آب شود
وَ سَالَتْ عُيُونُكُمْ مِنْ رَغْبَةٍ إِلَيْهِ
(9) و چشمان شما در اثر اشتياق به خدايا براى ترس از او خون ببارد
أَوْ رَهْبَةٍ مِنْهُ دَماً
ثُمَّ عُمِّرْتُمْ فِي اَلدُّنْيَا
(10) آن گاه تا دنيا باقى است، شما هم باقى بمانيد
مَا اَلدُّنْيَا بَاقِيَةٌ
مَا جَزَتْ أَعْمَالُكُمْ عَنْكُمْ
(11) اين اعمال شما، اگر چه نهايت درجۀ كوشش خويش را به كار بريد، در قبال نعمتهاى بزرگ خداوند و اينكه شما را به سوى ايمان راهنمايى كرد، كافى نخواهد بود
وَ لَوْ لَمْ تُبْقُوا شَيْئاً مِنْ جُهْدِكُمْ أَنْعُمَهُ عَلَيْكُمُ اَلْعِظَامَ
وَ هُدَاهُ إِيَّاكُمْ لِلْإِيمَانِ