خطبه ۲۸ نهج البلاغه/ ترجمه فقیهی
۰۱ آذر ۱۴۰۵أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ اَلدُّنْيَا أَدْبَرَتْ
(16) 28 خطبهاى است از امير المؤمنين عليه السّلام: امّا بعد از ستايش خداوند و درود بر پيامبر (ص) پس همانا دنيا به تحقيق پشت كرده
وَ آذَنَتْ بِوَدَاعٍ
و اعلام خدا حافظى نموده است
وَ إِنَّ اَلْآخِرَةَ قَدْ أَقْبَلَتْ وَ أَشْرَفَتْ بِاطِّلاَعٍ
(17) و به راستى، آخرت به تحقيق با نشان دادن خود (به وسيلۀ علامتهايى كه از آن ديده مىشود) به سوى ما نظر افكنده است
أَلاَ وَ إِنَّ اَلْيَوْمَ اَلْمِضْمَارَ
(1) آگاه باشيد كه امروز به راستى زمان آمادگى براى مسابقه
وَ غَداً اَلسِّبَاقَ
(2) و فردا روز مسابقه است
وَ اَلسَّبَقَةُ اَلْجَنَّةُ
(3) و نقطۀ پايانى كه برنده اين مسابقه بايد به آن برسد (يعنى جائزۀ او) بهشت
وَ اَلْغَايَةُ اَلنَّارُ
(4) و انتهاى كار كسى كه عقب بماند، آتش است
أَ فَلاَ تَائِبٌ مِنْ خَطِيئَتِهِ قَبْلَ مَنِيَّتِهِ
(5) آيا كسى نيست كه قبل از مرگ خود از خطاها و گناهان خويش توبه كند
أَ لاَ عَامِلٌ لِنَفْسِهِ قَبْلَ يَوْمِ بُؤْسِهِ
(6) آيا كسى هست كه قبل از آن كه روز بسيار سخت او برسد، كارى براى خود انجام دهد
أَلاَ وَ إِنَّكُمْ فِي أَيَّامِ أَمَلٍ مِنْ وَرَائِهِ أَجَلٌ
(7) آگاه باشيد كه شما بىگمان در روزهايى به سر مىبريد كه در آرزوهاى خود غوطه وريد، آرزوهاى كه به دنبال آن، سپرى شدن مدّت عمر است
فَمَنْ عَمِلَ فِي أَيَّامِ أَمَلِهِ قَبْلَ حُضُورِ أَجَلِهِ
(8) پس هر كس كه در دوران آرزوها است (يعنى هنوز در اين دنيا زيست مىكند) و پيش از آنكه مرگش فرا رسد، كارى (براى آخرت) انجام دهد
فَقَدْ نَفَعَهُ عَمَلُهُ
اين كار او برايش سودمند است
وَ لَمْ يَضْرُرْهُ أَجَلُهُ
(9) و مرگش براى او زيان آور نيست
وَ مَنْ قَصَّرَ فِي أَيَّامِ أَمَلِهِ قَبْلَ حُضُورِ أَجَلِهِ
(10) و آنكه در روزگار آرزوهاى خود و پيش از فرا رسيدن مرگ خويش، كوتاهى كند و كارى نكند
فَقَدْ خَسِرَ عَمَلُهُ
پس به تحقيق عملش ضايع و زيانبار
وَ ضَرَّهُ أَجَلُهُ
و مرگش به زيان او خواهد بود
أَلاَ فَاعْمَلُوا فِي اَلرَّغْبَةِ
(11) آگاه باشيد كه پس (از توجّه به اين امور) به همانگونه كه در ايّام سختى و ناراحتى (از قبيل بيمارى و فقر و ناامنى و ترس) به ياد خدا هستيد و با توجّه و دقّت به وظائف خود عمل مىكنيد، در روزگار خوشى و روزهايى كه آن را دوست داريد و به آن راغب هستيد، نيز، وظائف و تكاليف خود را با خلوص و توجّه انجام دهيد
كَمَا تَعْمَلُونَ فِي اَلرَّهْبَةِ
أَلاَ وَ إِنِّي لَمْ أَرَ كَالْجَنَّةِ نَامَ طَالِبُهَا
(12) آگاه باشيد كه من هيچ چيز را مانند بهشت نديدم كه جويندۀ آن در خواب باشد (1) (و براى رسيدن به آن كارى انجام ندهد
وَ لاَ كَالنَّارِ نَامَ هَارِبُهَا
همچنين هيچ چيز را مانند دوزخ نديدم كه گريزنده از آن هم به خواب رفته باشد
أَلاَ وَ إِنَّهُ مَنْ لاَ يَنْفَعُهُ اَلْحَقُّ يَضُرُّهُ اَلْبَاطِلُ
(2) آگاه باشيد، همانا آن كس كه حقّ به حال او سودى ندهد، باطل به او زيان مىرساند
وَ مَنْ لاَ يَسْتَقِيمُ بِهِ اَلْهُدَى
(3) و هر كه هدايت، او را به راه راست نكشاند
يَجُرُّ بِهِ اَلضَّلاَلُ إِلَى اَلرَّدَى
گمراهى، او را به وادى هلاكت مىرساند
أَلاَ وَ إِنَّكُمْ قَدْ أُمِرْتُمْ بِالظَّعْنِ
(4) آگاه باشيد كه به راستى دستور كوچ كردن از اين دنيا به شما داده شده است
وَ دُلِلْتُمْ عَلَى اَلزَّادِ
(5) و براى تهيّۀ توشه، (براى آخرت) راهنمايى گرديدهايد
وَ إِنَّ أَخْوَفَ مَا أَخَافُ عَلَيْكُمُ اِثْنَتَانِ
(6) و به راستى، ترسناكترين چيزى كه من از آن بر شما بيمناكم
اِتِّبَاعُ اَلْهَوَى
پيروى از هوى و هوس
وَ طُولُ اَلْأَمَلِ
و رفتن به دنبال آرزوهاى دور و دراز است
فَتَزَوَّدُوا فِي اَلدُّنْيَا مِنَ اَلدُّنْيَا مَا تَحْرُزُونَ بِهِ أَنْفُسَكُمْ غَداً
(7) از دنيا آن توشهاى را بگيريد كه فردا خود را به وسيلۀ آن (از هلاكت ابدى) نگاه داريد