خطبه ۱۳۳ نهج البلاغه/ ترجمه فقیهی

عظمة اللّه تعالى 

وَ اِنْقَادَتْ لَهُ اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةُ بِأَزِمَّتِهَا 

(20) 131 قسمتى از يكى از خطبه‌هاى امير المؤمنين عليه السّلام است: دنيا و آخرت، منقاد و فرمانبر خدا هستند و زمام آنها در دست قدرت اوست

وَ قَذَفَتْ إِلَيْهِ اَلسَّمَاوَاتُ وَ اَلْأَرَضُونَ مَقَالِيدَهَا 

(1) و آسمانها و زمينها، كليدهاى خود را به سوى او افكندند (2) (قدرت او به همه آنها احاطه دارد

وَ سَجَدَتْ لَهُ بِالْغُدُوِّ وَ اَلْآصَالِ اَلْأَشْجَارُ اَلنَّاضِرَةُ 

در هر بامدادان و شامگاهان، درختان سبز و خرّم در برابر او سجده مى‌كنند

وَ قَدَحَتْ لَهُ مِنْ قُضْبَانِهَا اَلنِّيرَانَ اَلْمُضِيئَةَ 

(3) و به ارادۀ او از شاخه‌هاى تر و تازۀ خويش، آتشى روشنايى دهنده بر مى‌افروزند

وَ آتَتْ أُكُلَهَا بِكَلِمَاتِهِ اَلثِّمَارُ اَلْيَانِعَةُ 

(4) و با اراده و امر او، خوردنيهاى خود يعنى ميوه‌هاى رسيده و پخته را مى‌آورند (5) (و در اختيار مخلوقات خدا قرار مى‌دهند

القرآن منها وَ كِتَابُ اَللَّهِ بَيْنَ أَظْهُرِكُمْ 

از همين خطبه است: كتاب خدا در ميان شماست

نَاطِقٌ لاَ يَعْيَا لِسَانُهُ 

و آن كتاب، ناطقى است كه زبانش لكنت نمى‌خورد و خسته نمى‌شود

وَ بَيْتٌ لاَ تُهْدَمُ أَرْكَانُهُ 

(6) و سرايى است كه ستونهاى آن فرو نمى‌ريزد

وَ عِزٌّ لاَ تُهْزَمُ أَعْوَانُهُ 

(7) و داراى عزت و قدرتى است كه به يارانش گريز راه نمى‌يابد (8) (زيرا پشتيبان محكمى همچون قرآن دارند

رسول اللّه منها أَرْسَلَهُ عَلَى حِينِ فَتْرَةٍ مِنَ اَلرُّسُلِ 

از همين خطبه است: خداوند پيامبر اسلام را هنگامى فرستاد كه دوره فترت در ارسال پيامبران بود، (و از سالهاى قبل، پيامبرى مبعوث نشده بود و هر گروهى معبودى داشت و از عقيده و رأيى پيروى مى‌كرد

وَ تَنَازُعٍ مِنَ اَلْأَلْسُنِ 

و همه با يكديگر دربارۀ معتقدات خود، به نزاع و اختلاف برخاسته بودند

فَقَفَّى بِهِ اَلرُّسُلَ وَ خَتَمَ بِهِ اَلْوَحْيَ 

(9) پس با فرستادن او به ارسال پيامبران پايان بخشيد و وحى خود را به او خاتمه داد (10) (كه ديگر نه كسى به پيغمبرى مبعوث مى‌گردد و نه به كسى وحى مى‌شود

فَجَاهَدَ فِي اَللَّهِ اَلْمُدْبِرِينَ عَنْهُ وَ اَلْعَادِلِينَ بِهِ 

پس پيغمبر خاتم (ص) در راه خدا، بارو گردانندگان از حقّ و كسانى كه براى خدا عديل و نظيرى قرار مى‌دادند، به جهاد برخاست

الدنيا منها وَ إِنَّمَا اَلدُّنْيَا مُنْتَهَى بَصَرِ اَلْأَعْمَى لاَ يُبْصِرُ مِمَّا وَرَاءَهَا شَيْئاً 

(11) از همين خطبه است: همانا دنيا نهايت ديد افراد بى بصيرت است كه چشمانشان از ديدن حقايق نابيناست، (12) آنها فقط دنيا را مى‌بينند و ماوراى آن چيز ديگرى (يعنى مرگ و آخرت) را نمى‌بينند

وَ اَلْبَصِيرُ يَنْفُذُهَا بَصَرُهُ وَ يَعْلَمُ أَنَّ اَلدَّارَ وَرَاءَهَا 

(13) امّا مردمان با بصيرت و بينا دل چشمان خود را از دنيا عبور مى‌دهند و مى‌دانند كه اقامتگاه و سراى دائمى، پس از دنيا و ماوراى آن است

فَالْبَصِيرُ مِنْهَا شَاخِصٌ 

(14) بنابر اين، انسان بينا دل، چشم خود را از دنيا بر مى‌گرداند

وَ اَلْأَعْمَى إِلَيْهَا شَاخِصٌ 

(15) و انسان كوردل به آن چشم مى‌دوزد

وَ اَلْبَصِيرُ مِنْهَا مُتَزَوِّدٌ 

(16) آدم با بصيرت از دنيا براى آخرت توشه مى‌گيرد

وَ اَلْأَعْمَى لَهَا مُتَزَوِّدٌ 

(17) و آن كه بى بصيرت است براى دنيا توشه مى‌اندوزد

عظة الناس منها وَ اِعْلَمُوا أَنَّهُ لَيْسَ مِنْ شَيْءٍ إِلاَّ وَ يَكَادُ صَاحِبُهُ يَشْبَعُ مِنْهُ وَ يَمَلُّهُ إِلاَّ اَلْحَيَاةَ فَإِنَّهُ لاَ يَجِدُ فِي اَلْمَوْتِ رَاحَةً 

(18) از همين خطبه است: بدانيد كه هيچ چيز نيست كه دارندۀ آن از آن سير نشود و آن چيز او را خسته نسازد (19) جز زندگى كه هر كس از آن برخوردار است، گمان نمى‌برد كه در مرگ آسايش بيابد

وَ إِنَّمَا ذَلِكَ بِمَنْزِلَةِ اَلْحِكْمَةِ اَلَّتِي هِيَ حَيَاةٌ لِلْقَلْبِ اَلْمَيِّتِ 

(20) همانا اين حكمتى است كه موجب زندگانى دل مرده

وَ بَصَرٌ لِلْعَيْنِ اَلْعَمْيَاءِ 

(21) و بينايى چشم نابيناست

وَ سَمْعٌ لِلْأُذُنِ اَلصَّمَّاءِ 

(1) شنوايى براى گوش كر

وَ رِيٌّ لِلظَّمْآنِ 

(2) و موجب سيراب شدن براى انسان تشنه است

وَ فِيهَا اَلْغِنَى كُلُّهُ وَ اَلسَّلاَمَةُ 

(3) و همۀ بى‌نيازى و سلامتى در آن نهفته است

كِتَابُ اَللَّهِ تُبْصِرُونَ بِهِ وَ تَنْطِقُونَ بِهِ وَ تَسْمَعُونَ بِهِ 

(4) آن، كتاب خداست كه به وسيله آن مى‌بينيد و با آن سخن مى‌گوييد و به سخن گوش مى‌دهيد

وَ يَنْطِقُ بَعْضُهُ بِبَعْضٍ 

(5) بعضى از آن گوياى بعضى ديگر (بعضى از قرآن، بعضى ديگر را تفسير مى‌كند

وَ يَشْهَدُ بَعْضُهُ عَلَى بَعْضٍ 

و پاره‌اى از آن، گواه پاره‌اى ديگر است

وَ لاَ يَخْتَلِفُ فِي اَللَّهِ 

(6) در دلالت بر خدا و صفات او در آن اختلافى يافته نمى‌شود (كه در اين باره آيه‌اى، مخالف آيۀ ديگر باشد

وَ لاَ يُخَالِفُ بِصَاحِبِهِ عَنِ اَللَّهِ 

و كسى را كه به آن رو آورد و ملازم آن باشد، جز به سوى حقّ‌، راهنمايى نمى‌كند

قَدِ اِصْطَلَحْتُمْ عَلَى اَلْغِلِّ فِيمَا بَيْنَكُمْ 

(7) بتحقيق در كينه توزى، در ميان خود

وَ نَبَتَ اَلْمَرْعَى عَلَى دِمَنِكُمْ 

و در رويانيدن چراگاه و سبزه زار در زمين‌هاى متعفّن و آلودۀ خود، هماهنگ شده‌ايد

وَ تَصَافَيْتُمْ عَلَى حُبِّ اَلْآمَالِ 

(8) در دوست داشتن آرزوها، با يكديگر، هم سخن گرديده

وَ تَعَادَيْتُمْ فِي كَسْبِ اَلْأَمْوَالِ 

(9) امّا در به دست آوردن مال با همديگر دشمنى مى‌ورزيد

لَقَدِ اِسْتَهَامَ بِكُمُ اَلْخَبِيثُ وَ تَاهَ بِكُمُ اَلْغُرُورُ 

(10) هر آينه و بتحقيق ابليس خبيث، عقل شما را ربوده (11) و در گمراهى قرارتان داده است (12) و غرور و خود خواهى، شما را سرگردان ساخته است

وَ اَللَّهُ اَلْمُسْتَعَانُ عَلَى نَفْسِي وَ أَنْفُسِكُمْ 

از خدا براى خود و شما درخواست يارى مى‌شود (13) (براى رهايى از نفس امّاره، فقط از خدا بايد يارى خواست