خطبه ۱۳۳ نهج البلاغه/ ترجمه شیروانی

عظمة اللّه تعالى 

وَ اِنْقَادَتْ لَهُ اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةُ بِأَزِمَّتِهَا 

دنيا و آخرت مطيع خداوند و مهارشان در دست اوست

وَ قَذَفَتْ إِلَيْهِ اَلسَّمَاوَاتُ وَ اَلْأَرَضُونَ مَقَالِيدَهَا 

آسمان‌ها و زمين‌ها كليدهاى خود را به او تسليم كرده‌اند

وَ سَجَدَتْ لَهُ بِالْغُدُوِّ وَ اَلْآصَالِ اَلْأَشْجَارُ اَلنَّاضِرَةُ 

درختان سرسبز هر بامداد و شامگاه براى او در سجده‌اند

وَ قَدَحَتْ لَهُ مِنْ قُضْبَانِهَا اَلنِّيرَانَ اَلْمُضِيئَةَ 

و از شاخه‌هاى خود براى او آتش روشن بيفروزند

وَ آتَتْ أُكُلَهَا بِكَلِمَاتِهِ اَلثِّمَارُ اَلْيَانِعَةُ 

و به فرمان و مشيت او ميوه‌هاى رسيده به بار مى‌آورند

القرآن منها وَ كِتَابُ اَللَّهِ بَيْنَ أَظْهُرِكُمْ 

ويژگى‌هاى قرآن از اين خطبه است: كتاب خدا در ميان شماست

نَاطِقٌ لاَ يَعْيَا لِسَانُهُ 

سخنگويى است كه زبانش از گفتن خسته نمى‌شود

وَ بَيْتٌ لاَ تُهْدَمُ أَرْكَانُهُ 

سرايى است كه اركانش ويران نمى‌گردد

وَ عِزٌّ لاَ تُهْزَمُ أَعْوَانُهُ 

و عزّتى است كه يارانش شكست نمى‌خورند

رسول اللّه منها أَرْسَلَهُ عَلَى حِينِ فَتْرَةٍ مِنَ اَلرُّسُلِ 

ويژگى‌هاى پيامبر از اين خطبه است: خداوند او [محمّد] را هنگامى فرستاد كه در ميان مردم پيامبرى نبود

وَ تَنَازُعٍ مِنَ اَلْأَلْسُنِ 

و در عقيده‌ها اختلاف و ستيز بود

فَقَفَّى بِهِ اَلرُّسُلَ وَ خَتَمَ بِهِ اَلْوَحْيَ 

پس آن حضرت را به دنبال همۀ پيامبران آورد، و وحى را با او پايان داد

فَجَاهَدَ فِي اَللَّهِ اَلْمُدْبِرِينَ عَنْهُ وَ اَلْعَادِلِينَ بِهِ 

و او با كسانى كه از خداوند روى گردانيده، و براى او شريك نهاده بودند جهاد كرد

الدنيا منها وَ إِنَّمَا اَلدُّنْيَا مُنْتَهَى بَصَرِ اَلْأَعْمَى لاَ يُبْصِرُ مِمَّا وَرَاءَهَا شَيْئاً 

شيوۀ تعامل با دنيا از اين خطبه است: دنيا نهايت ديد انسان كوردل است، كه هيچ چيزى را در وراى آن نمى‌بيند

وَ اَلْبَصِيرُ يَنْفُذُهَا بَصَرُهُ وَ يَعْلَمُ أَنَّ اَلدَّارَ وَرَاءَهَا 

امّا چشم انسان بينا از دنيا مى‌گذرد، و مى‌فهمد كه آخرت در پشت آن است

فَالْبَصِيرُ مِنْهَا شَاخِصٌ 

از اين رو انسان بصير از دنيا دل مى‌كند و به آخرت سفر مى‌كُند

وَ اَلْأَعْمَى إِلَيْهَا شَاخِصٌ 

و انسان كوردل به دنيا دل مى‌بندد و در آن مى‌ماند

وَ اَلْبَصِيرُ مِنْهَا مُتَزَوِّدٌ 

اهل بصيرت از دنيا [براى آخرت] توشه بر مى‌گيرد

وَ اَلْأَعْمَى لَهَا مُتَزَوِّدٌ 

و فاقد بصيرت براى زندگى دنيا توشه فراهم مى‌سازد

عظة الناس منها وَ اِعْلَمُوا أَنَّهُ لَيْسَ مِنْ شَيْءٍ إِلاَّ وَ يَكَادُ صَاحِبُهُ يَشْبَعُ مِنْهُ وَ يَمَلُّهُ إِلاَّ اَلْحَيَاةَ فَإِنَّهُ لاَ يَجِدُ فِي اَلْمَوْتِ رَاحَةً 

پندهاى جاودان از اين خطبه است: بدانيد چيزى نيست جز آنكه صاحبش روزى از آن سير و ملول مى‌شود، تنها زندگى است كه انسان هرگز از آن ملول نمى‌گردد، چون در مرگ راحتى نمى‌يابد

وَ إِنَّمَا ذَلِكَ بِمَنْزِلَةِ اَلْحِكْمَةِ اَلَّتِي هِيَ حَيَاةٌ لِلْقَلْبِ اَلْمَيِّتِ 

حيات و زندگى همچون حكمت است كه براى قلبِ مرده حيات است

وَ بَصَرٌ لِلْعَيْنِ اَلْعَمْيَاءِ 

و براى چشم كور بينايى است

وَ سَمْعٌ لِلْأُذُنِ اَلصَّمَّاءِ 

و براى گوشِ كر شنوايى است

وَ رِيٌّ لِلظَّمْآنِ 

و براى تشنه آب گواراست

وَ فِيهَا اَلْغِنَى كُلُّهُ وَ اَلسَّلاَمَةُ 

و همۀ بى‌نيازى و سلامت در آن نهفته است

كِتَابُ اَللَّهِ تُبْصِرُونَ بِهِ وَ تَنْطِقُونَ بِهِ وَ تَسْمَعُونَ بِهِ 

دعوت به قرآن كتاب خدا [نزد شما] است كه با آن مى‌بينيد، و با آن سخن مى‌گوييد، و با آن مى‌شنويد

وَ يَنْطِقُ بَعْضُهُ بِبَعْضٍ 

پاره‌اى از آن پاره‌اى ديگر را تفسير مى‌كند

وَ يَشْهَدُ بَعْضُهُ عَلَى بَعْضٍ 

و برخى از آن بر برخى ديگر گواهى مى‌دهد

وَ لاَ يَخْتَلِفُ فِي اَللَّهِ 

دربارۀ خدا مختلف سخن نگفته

وَ لاَ يُخَالِفُ بِصَاحِبِهِ عَنِ اَللَّهِ 

و پيرو خود را از خدا منحرف نساخته

قَدِ اِصْطَلَحْتُمْ عَلَى اَلْغِلِّ فِيمَا بَيْنَكُمْ 

علل سقوط مردم شما بر حقد و كينه‌ورزى ميان خود همداستان شده‌ايد

وَ نَبَتَ اَلْمَرْعَى عَلَى دِمَنِكُمْ 

دوستى‌هايتان مانند گياه روييده از سرگين است [كه ظاهرش سرسبز و باطنش بدبو است

وَ تَصَافَيْتُمْ عَلَى حُبِّ اَلْآمَالِ 

در دوستى آرزوها يكدل شده‌ايد

وَ تَعَادَيْتُمْ فِي كَسْبِ اَلْأَمْوَالِ 

و در تحصيل اموال دشمن يكديگر گشته‌ايد

لَقَدِ اِسْتَهَامَ بِكُمُ اَلْخَبِيثُ وَ تَاهَ بِكُمُ اَلْغُرُورُ 

آن پليد [شيطان] سرگردانتان كرده، و آن حيله‌گر گمراهتان ساخته

وَ اَللَّهُ اَلْمُسْتَعَانُ عَلَى نَفْسِي وَ أَنْفُسِكُمْ 

خداوند است كه بايد براى شما و براى خود از او يارى جوييم