خطبه ۱۳۳ نهج البلاغه/ ترجمه شهیدی

عظمة اللّه تعالى 

وَ اِنْقَادَتْ لَهُ اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةُ بِأَزِمَّتِهَا 

دنيا و آخرت او را فرمانبردار است، و سر رشتۀ آن دو به دست پروردگار است

وَ قَذَفَتْ إِلَيْهِ اَلسَّمَاوَاتُ وَ اَلْأَرَضُونَ مَقَالِيدَهَا 

آسمانها و زمينها كليدهاى خويش بدو سپردند

وَ سَجَدَتْ لَهُ بِالْغُدُوِّ وَ اَلْآصَالِ اَلْأَشْجَارُ اَلنَّاضِرَةُ 

و درختان شاداب سبز فام، هر بام و شام به درگاه او نماز بردند

وَ قَدَحَتْ لَهُ مِنْ قُضْبَانِهَا اَلنِّيرَانَ اَلْمُضِيئَةَ 

از شاخه‌هاى - سبز - خود آتش - سرخ - (1)افروختند و به فرمانش ميوه‌هاى رسيده

وَ آتَتْ أُكُلَهَا بِكَلِمَاتِهِ اَلثِّمَارُ اَلْيَانِعَةُ 

روزى و خوردنى(2) اندوختند

القرآن منها وَ كِتَابُ اَللَّهِ بَيْنَ أَظْهُرِكُمْ 

و از اين خطبه است: كتاب خدا در دسترس شماست

نَاطِقٌ لاَ يَعْيَا لِسَانُهُ 

زبان آن كند نيست، گوياست

وَ بَيْتٌ لاَ تُهْدَمُ أَرْكَانُهُ 

خانه‌اى است كه پايه‌هايش ويران نشود

وَ عِزٌّ لاَ تُهْزَمُ أَعْوَانُهُ 

و صاحب عزّتى است كه يارانش را هزيمت نبود

رسول اللّه منها أَرْسَلَهُ عَلَى حِينِ فَتْرَةٍ مِنَ اَلرُّسُلِ 

و از اين خطبه است: او را هنگامى فرستاد كه پيامبران نبودند

وَ تَنَازُعٍ مِنَ اَلْأَلْسُنِ 

و مردم در كار دين گونه گونه راه مى‌پيمودند(3)

فَقَفَّى بِهِ اَلرُّسُلَ وَ خَتَمَ بِهِ اَلْوَحْيَ 

پس او را در پى پيامبران فرستاد، و بدو مهر ختم بر صحيفۀ وحى نهاد

فَجَاهَدَ فِي اَللَّهِ اَلْمُدْبِرِينَ عَنْهُ وَ اَلْعَادِلِينَ بِهِ 

او براى رضاى خدا جهاد كرد، با پشت به خدا كردگان، و مشركان از فطرت برگشتگان

الدنيا منها وَ إِنَّمَا اَلدُّنْيَا مُنْتَهَى بَصَرِ اَلْأَعْمَى لاَ يُبْصِرُ مِمَّا وَرَاءَهَا شَيْئاً 

و از اين خطبه است: همانا، دنيا نهايت ديدگاه كسى است كه ديده‌اش كور است، و از ديدن جز دنيا محجور

وَ اَلْبَصِيرُ يَنْفُذُهَا بَصَرُهُ وَ يَعْلَمُ أَنَّ اَلدَّارَ وَرَاءَهَا 

و آن كه بيناست نگاهش از دنيا بگذرد و از پس آن خانۀ آخرت را نگرد

فَالْبَصِيرُ مِنْهَا شَاخِصٌ 

پس بينا از دنيا رخت بردارد

وَ اَلْأَعْمَى إِلَيْهَا شَاخِصٌ 

و نابينا رخت خويش در آن گذارد

وَ اَلْبَصِيرُ مِنْهَا مُتَزَوِّدٌ 

بينا از دنيا توشه گيرد

وَ اَلْأَعْمَى لَهَا مُتَزَوِّدٌ 

و نابينا براى دنيا توشه فراهم آرد

عظة الناس منها وَ اِعْلَمُوا أَنَّهُ لَيْسَ مِنْ شَيْءٍ إِلاَّ وَ يَكَادُ صَاحِبُهُ يَشْبَعُ مِنْهُ وَ يَمَلُّهُ إِلاَّ اَلْحَيَاةَ فَإِنَّهُ لاَ يَجِدُ فِي اَلْمَوْتِ رَاحَةً 

و از اين خطبه است: و بدانيد كه هيچ چيز نيست، جز كه دارنده‌اش از آن سير شود و از داشتن آن دلگير، مگر زندگى - كه بر آن چيزى نگزيند - چه در مرگ آسايشى نبيند(4).

وَ إِنَّمَا ذَلِكَ بِمَنْزِلَةِ اَلْحِكْمَةِ اَلَّتِي هِيَ حَيَاةٌ لِلْقَلْبِ اَلْمَيِّتِ 

و آن همانند سخن حكمت است(5) كه حيات دل مرده است - و داروى جان افسرده

وَ بَصَرٌ لِلْعَيْنِ اَلْعَمْيَاءِ 

چشم كور را بينايى است

وَ سَمْعٌ لِلْأُذُنِ اَلصَّمَّاءِ 

و گوش كر را موجب شنوايى

وَ رِيٌّ لِلظَّمْآنِ 

سيراب كنندۀ تشنۀ - حقيقت - است

وَ فِيهَا اَلْغِنَى كُلُّهُ وَ اَلسَّلاَمَةُ 

و در آن همۀ بى‌نيازى و سلامت(6)

كِتَابُ اَللَّهِ تُبْصِرُونَ بِهِ وَ تَنْطِقُونَ بِهِ وَ تَسْمَعُونَ بِهِ 

كتاب خدا كه: بدان - راه حق را - مى‌بينيد، و بدان - از حق - سخن مى‌گوييد، و بدان - حق را - مى‌شنويد

وَ يَنْطِقُ بَعْضُهُ بِبَعْضٍ 

بعض آن بعض ديگر را تفسير كند

وَ يَشْهَدُ بَعْضُهُ عَلَى بَعْضٍ 

و پاره‌اى بر پارۀ ديگر گواهى دهد

وَ لاَ يَخْتَلِفُ فِي اَللَّهِ 

همۀ آيه‌هايش، خدا را يكسان شناساند

وَ لاَ يُخَالِفُ بِصَاحِبِهِ عَنِ اَللَّهِ 

و آن را كه همراهش شد، از خدا برنگرداند

قَدِ اِصْطَلَحْتُمْ عَلَى اَلْغِلِّ فِيمَا بَيْنَكُمْ 

شما كين يكديگر را در دل مى‌داريد، و با هم ساخته‌ايد و خود را دوست هم مى‌شماريد

وَ نَبَتَ اَلْمَرْعَى عَلَى دِمَنِكُمْ 

همچون سبزۀ پارگين - درون سو گنده، و برون‌سو رنگين

وَ تَصَافَيْتُمْ عَلَى حُبِّ اَلْآمَالِ 

در دوستى آرزوها همرنگيد

وَ تَعَادَيْتُمْ فِي كَسْبِ اَلْأَمْوَالِ 

و در به دست آوردن مال با هم در جنگ

لَقَدِ اِسْتَهَامَ بِكُمُ اَلْخَبِيثُ وَ تَاهَ بِكُمُ اَلْغُرُورُ 

شيطان فريفته‌تان ساخته است، و غرور شما را به سرگردانى در انداخته

وَ اَللَّهُ اَلْمُسْتَعَانُ عَلَى نَفْسِي وَ أَنْفُسِكُمْ 

در اين پيكار كه بر پاست - خداوند يارى خواستۀ من و شماست