خطبه ۱۳۳ نهج البلاغه/ ترجمه آیتی

عظمة اللّه تعالى 

وَ اِنْقَادَتْ لَهُ اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةُ بِأَزِمَّتِهَا 

هم دنيا و هم آخرت مطيع و منقاد خداوندند و زمامشان به دست اوست

وَ قَذَفَتْ إِلَيْهِ اَلسَّمَاوَاتُ وَ اَلْأَرَضُونَ مَقَالِيدَهَا 

آسمانها و زمينها، كليدهاى خود را تسليم او نموده‌اند

وَ سَجَدَتْ لَهُ بِالْغُدُوِّ وَ اَلْآصَالِ اَلْأَشْجَارُ اَلنَّاضِرَةُ 

درختان سبز و خرم هر بامداد و شامگاه در برابر او خاضع‌اند

وَ قَدَحَتْ لَهُ مِنْ قُضْبَانِهَا اَلنِّيرَانَ اَلْمُضِيئَةَ 

و براى او از شاخه‌هاى خود آتشهاى تابناك، از گلها و ميوه‌ها، مى‌افروزند

وَ آتَتْ أُكُلَهَا بِكَلِمَاتِهِ اَلثِّمَارُ اَلْيَانِعَةُ 

و به فرمان او و مشيت اوست كه ميوه‌هاى رسيده به بار مى‌آورند

القرآن منها وَ كِتَابُ اَللَّهِ بَيْنَ أَظْهُرِكُمْ 

از اين خطبه و كتاب خدا در ميان شماست

نَاطِقٌ لاَ يَعْيَا لِسَانُهُ 

گويايى است كه زبانش از گفتن در نمى‌ماند

وَ بَيْتٌ لاَ تُهْدَمُ أَرْكَانُهُ 

سرايى است كه اركانش ويران نمى‌شود

وَ عِزٌّ لاَ تُهْزَمُ أَعْوَانُهُ 

پيروزمندى است كه يارانش به هزيمت نمى‌روند

رسول اللّه منها أَرْسَلَهُ عَلَى حِينِ فَتْرَةٍ مِنَ اَلرُّسُلِ 

و هم از اين خطبه او را به هنگامى كه در ميان مردم پيامبرانى نبود به رسالت فرستاد

وَ تَنَازُعٍ مِنَ اَلْأَلْسُنِ 

مردم هر يك در كار دين سخنى مى‌گفتند

فَقَفَّى بِهِ اَلرُّسُلَ وَ خَتَمَ بِهِ اَلْوَحْيَ 

پس، محمد (صلى اللّه عليه و آله) را در پى رسولان بفرستاد و وحى را بدو پايان بخشيد

فَجَاهَدَ فِي اَللَّهِ اَلْمُدْبِرِينَ عَنْهُ وَ اَلْعَادِلِينَ بِهِ 

او در راه خدا با كسانى كه از خدا اعراض كرده بودند و نيز كسانى كه برايش شريك و همانند قرار داده بودند، جهاد كرد

الدنيا منها وَ إِنَّمَا اَلدُّنْيَا مُنْتَهَى بَصَرِ اَلْأَعْمَى لاَ يُبْصِرُ مِمَّا وَرَاءَهَا شَيْئاً 

و هم از اين خطبه دنيا منتهاى ديدۀ نابيناست، كه نگاهش از آن درنمى‌گذرد و آنچه را، كه در آن سوى آن است، نمى‌بيند

وَ اَلْبَصِيرُ يَنْفُذُهَا بَصَرُهُ وَ يَعْلَمُ أَنَّ اَلدَّارَ وَرَاءَهَا 

آنكه اهل بصيرت است، ديدگان گشوده و مى‌داند كه در آن سوى آن، سراى آخرت است

فَالْبَصِيرُ مِنْهَا شَاخِصٌ 

اهل بصيرت از دنيا دل بر مى‌كند

وَ اَلْأَعْمَى إِلَيْهَا شَاخِصٌ 

و آنكه ديدۀ باطنش نابيناست، از آن دل برنمى‌كند

وَ اَلْبَصِيرُ مِنْهَا مُتَزَوِّدٌ 

بينا براى آخرت توشه برمى‌گيرد

وَ اَلْأَعْمَى لَهَا مُتَزَوِّدٌ 

و نابينا براى زندگى دنيا

عظة الناس منها وَ اِعْلَمُوا أَنَّهُ لَيْسَ مِنْ شَيْءٍ إِلاَّ وَ يَكَادُ صَاحِبُهُ يَشْبَعُ مِنْهُ وَ يَمَلُّهُ إِلاَّ اَلْحَيَاةَ فَإِنَّهُ لاَ يَجِدُ فِي اَلْمَوْتِ رَاحَةً 

و هم از اين خطبه بدانيد كه هر كه را هر چه باشد، روزى از آن سير مى‌شود و ملول مى‌گردد. تنها زندگى است كه از آن سير نمى‌شود، زيرا در مرگ، راحت و آسودگى نمى‌يابد

وَ إِنَّمَا ذَلِكَ بِمَنْزِلَةِ اَلْحِكْمَةِ اَلَّتِي هِيَ حَيَاةٌ لِلْقَلْبِ اَلْمَيِّتِ 

و آن سخن حكمت است كه زندگى دل مرده است

وَ بَصَرٌ لِلْعَيْنِ اَلْعَمْيَاءِ 

و بينايى ديدۀ نابينا

وَ سَمْعٌ لِلْأُذُنِ اَلصَّمَّاءِ 

و شنوايى گوش ناشنوا

وَ رِيٌّ لِلظَّمْآنِ 

و سيراب كردن است تشنه را

وَ فِيهَا اَلْغِنَى كُلُّهُ وَ اَلسَّلاَمَةُ 

و در همۀ آن بى‌نيازى است و سلامت

كِتَابُ اَللَّهِ تُبْصِرُونَ بِهِ وَ تَنْطِقُونَ بِهِ وَ تَسْمَعُونَ بِهِ 

كتاب خداست، كه به يارى آن حق را مى‌بينيد و مى‌گوييد و مى‌شنويد

وَ يَنْطِقُ بَعْضُهُ بِبَعْضٍ 

برخى از آن، برخى ديگر را تفسير مى‌كند

وَ يَشْهَدُ بَعْضُهُ عَلَى بَعْضٍ 

و برخى از آن، به برخى ديگر شهادت مى‌دهد

وَ لاَ يَخْتَلِفُ فِي اَللَّهِ 

در دين خدا اختلاف ندارد

وَ لاَ يُخَالِفُ بِصَاحِبِهِ عَنِ اَللَّهِ 

و پيرو خود را از خدا منحرف نگرداند

قَدِ اِصْطَلَحْتُمْ عَلَى اَلْغِلِّ فِيمَا بَيْنَكُمْ 

شما در كينه‌ورى ميان خود مصالحه كرده‌ايد

وَ نَبَتَ اَلْمَرْعَى عَلَى دِمَنِكُمْ 

دوستيهايتان همانند گياهى است كه در پارگين مى‌رويد، با ظاهرى سبز و خرم و باطنى بدبو و رنج‌آور

وَ تَصَافَيْتُمْ عَلَى حُبِّ اَلْآمَالِ 

اگر با يكديگر راه صفا و دوستى مى‌سپريد، انگيزۀ آن دوستى، آمال و آرزوهاست

وَ تَعَادَيْتُمْ فِي كَسْبِ اَلْأَمْوَالِ 

و اگر با يكديگر دشمنى مى‌ورزيد به انگيزۀ گرد آوردن مال و خواسته است

لَقَدِ اِسْتَهَامَ بِكُمُ اَلْخَبِيثُ وَ تَاهَ بِكُمُ اَلْغُرُورُ 

شما را آن ناپاك، [يعنى شيطان] سر گردان ساخته و، فريبش، گمراه كرده است

وَ اَللَّهُ اَلْمُسْتَعَانُ عَلَى نَفْسِي وَ أَنْفُسِكُمْ 

خداوند است كه از او براى شما و براى خود يارى توانم خواست